Beginpagina van Plantaardigheden.nl
 

Leesmaar.nl
Dodoens en andere bijzondere boeken

Sitemap
Index

Plantaardigheden.nl
Artikelen over planten

Leeswerk.nl
Plantenboeken opengelegd

Overzicht van artikelen en toegankelijk gemaakte oude plantenboeken over

1554 Cruijdeboeck met transcriptie (overgeschreven)
A | B | C | D | E | F | G| H | IJK | L | M | N | O | P | QR | S | T | U | V | WXYZ

Voorwerk Nederlandse, Duitse, Franse, apothekers-, Latijnse en Griekse namen

Deel 1

Deel 2 Bloemen, welrieckende cruyden, saden, ende dyer ghelijcken
Planten Alfabetisch

Deel 3

Deel 4

Deel 5

Deel 6

Register van die cracht der Cruyden
 
Oude Nederlandse namen
* Project Dodoens
Woordenboek Nederlandsche Taal
Plantago PlantIndex
Letter: druk op CTRL, draai ook aan muiswiel
Bijgewerkt
5-11-2012

«  Cruijdeboeck deel 2 capitel 30, bladzijde 225-228   Zie volgende pagina »

Van wilde Camillen.   Cap. xxx.

1  
Matricaria chamomilla - Echte kamille
2  

Anthemis cotula - Stinkende kamille

3  

Tripleurospermum maritimum - Reukeloze kamille

4  

Anthemis tinctoria - Gele kamille

Tgheslacht

Wilde Camillen is vierderhande van gheslachte. Dierste gheslacht is die ghemeyne cleyne wilde Camille. Tweede die stinckende Camille. Tderde die groote wilde Camille die Coedille gheheeten wordt. Tvierde die geele wilde Camille diemen Strijckbloemen heet.

Tfatsoen

Matricaria chamomilla - Echte kamille

Zie alle foto's van Bioweb Plantengids

Grotere foto in Bioweb Plantengids

Grotere foto in Bioweb Plantengids

Grotere foto in Bioweb Plantengids

Grotere foto in Bioweb Plantengids

Grotere foto in Bioweb Plantengids

Grotere foto in Bioweb Plantengids

Chamaemelum sylvestre, Chamaemelum album (Camomilla), (cleyne) wilde Camille (Matricaria recutita)
  • 1644 Vlaams: Camille (Ghemeyne), Camomillebloemen
  • 1616 Latijn: Chamaemelum vulgare
  • 1554/1557: Camomilla, Camille (wilde), Camomille sauvage, Camomille vulgaire, Chamaemelum album, Chamaemelum sylvestre, Chamill

Overzicht Matricaria chamomilla op deze site

Alle foto's van Matricaria chamomilla op internet

Matricaria chamomilla bij Kurt Stueber Gruppe Max Planck IZ

Matricaria chamomilla in Plantago PlantIndex

 

[226]   1 Die ghemeyne wilde Camille heeft dunne taye/ herde steelkens ende teere seer ghecloven ende diep ghesneden bladerkens. Die bloemen wassen op dopperste van den stelen/ die in dmiddel geel sijn ende rontsomme met vele cleyne witte bladerkens beset in alder manieren den bloemen van die witte Roomsche Camille ghelijck/ van ruecke oock wat liefelijck maer niet zoo sterck oft wel rieckende als die Roomsche Camillen.

Anthemis cotula - Stinkende kamille

Zie alle foto's van Biopix

Cotula foetida, Cauta, Camomilla foetida (Cotula foetida),Paddebloemen (stinckende Camille, wilde Camille)
  • 1644 Vlaams: Camille (Stinckende), Paddebloemen
  • 1616 Latijn: Cotula foetida
  • 1554/1557: Camille (stinckende), Camomilla foetida, Camomille de chien, Cauta, Chamill (wilde), Cotula foetida, Cynanthemis, Cynobotane, Herbe de chien, Hunszblum, Hunszdill, Krottendill, Paddebloemen

Overzicht Anthemis cotula op deze site

Alle foto's van Anthemis cotula op internet

Anthemis cotula bij Kurt Stueber Gruppe Max Planck IZ

Anthemis cotula in Plantago PlantIndex

2   Die stinckende Camille heeft eenen dicken steel die gruen ende vol saps is/ ende lichtelijcken breeckt als hy ghecroockt wordt. Die bladeren sijn meerder dan aen die voorghescreven Camille ende gruender. Die bloemen sijn den voorghescreven seer gelijck. Dit heel cruyt met stelen bladeren ende bloemen is sterck onliefelijck ende stinckende van ruecke ende wat bitter van smaecke.

Tripleurospermum maritimum - Reukeloze kamille

Zie alle foto's van Bioweb Plantengids

Grotere foto in Bioweb Plantengids

Grotere foto in Bioweb Plantengids

Grotere foto in Bioweb Plantengids

Grotere foto in Bioweb Plantengids

Grotere foto in Bioweb Plantengids

Cotula non foetida, Camomilla fatua, Camomilla inodora, Oculus bovis,Cotula alba, groote wilde Camille (Coedille)
  • 1644 Vlaams: Coedille, Koe-ooghe
  • 1616 Latijn: Cotula alba
  • 1554/1557: Buphthalmum, Camomilla fatua, Camomilla inodora, Coedille, Cotula alba, Cotula non foetida, Kudill, Kueaug, Oeil de beuf, Rundsaug

Overzicht op deze site

Alle foto's van op internet

bij Kurt Stueber Gruppe Max Planck IZ

in Plantago PlantIndex

3   Coedille heeft dunne taye teere stelen/ veel van eender wortel voortcomende/ daer aen wassen bladeren die langher meerder ende witter sijn/ dan die bladerkens van die ghemeyne Camille. Die bloemen sijn den anderen tween ghelijck maer veel meerder/ ende en hebben gheenen sonderlinghe rueck. Die wortel is dick met vele aenhanghende veselinghen/ ende en sterft niet lichtelijcken tswinters maer coemt alle iaren wederom uut.

Anthemis tinctoria - Gele kamille

Foto Luc Regniers

Foto Luc Regniers

Zie alle foto's van Bioweb Plantengids

Grotere foto in Bioweb Plantengids

Grotere foto in Bioweb Plantengids

Grotere foto in Bioweb Plantengids

Cotula lutea, Strijckbloemen (geel Coedille)
  • 1644 Vlaams: Strijckbloemen
  • 1616 Latijn: Cotula lutea
  • 1554/1557: Camomille iaulne, Chrysanthemum, Cotula lutea, Steinblumen, Streichblumen, Stryckbloemen

Overzicht Anthemis tinctoria op deze site

Alle foto's van Anthemis tinctoria op internet

Anthemis tinctoria bij Kurt Stueber Gruppe Max Planck IZ

Anthemis tinctoria in Plantago PlantIndex

4   Strijckbloemen sijn der Coedille van stelen bladeren ende bloemen seer gelijck/ maer die bladeren sijn meerder ende witter naer die aschvervwighe wat treckende. Die bloemen en sijn niet alleen in dmiddel maer oock rontsomme met geele bladerkens becleet/ van fatsoene den anderen Camille bloemen ghelijck/ oock sonder rueck gelijck die Coedille/ ende en sterft oock niet lichtelijcken maer coemt alle iaren van der selver wortel voort.    

 

Plaetse

[227]   Die drije ierste gheslachten wassen hier te lande meest op alle corenvelden. Die Stryckbloemen wassen op ghelijcke plaetsen in Duytschlant ende in Vranckrijck/ hier te lande worden sy alleen in der cruytliefhebbers hoven ghevonden.

Tijt

Alle dese gheslachten van Camille bloeyen in Braeckmaent ende van daeren voort schier alle den zoomer duer.

Naem

1   Dat ierste gheslacht van wilde Camillen/ wordt nu ter tijt gheheeten Chamaemelum album. In die Apoteke Camomilla/ daert voor dat recht Leucanthemum ghebruyckt wordt. Ende daer naer in Hoochduytsch Chamill. In Franchois Camomille/ hoe wel nochtans dattet die rechte Camille niet en is/ ende daerom hebben wy tselve Chamaemelum sylvestre genaempt/ dat is in Duytsch wilde Camille. In Franchois Camomille sauvage.

2   Dat ander gheslacht wordt nu ter tijt in Latijn ende in die Apoteke gheheeten Cotula foetida/ van sommighen Cauta/ en Camomilla foetida/ ende in Griecx Cynanthemis/ en Cynobotane. In Hoochduytsch Krottendill/ Hundszdill/ Hunszblum en wilde Chamill. Hier te lande Paddebloemen/ en stinckende oft wilde Camille. In Franchois Espargoutte.

3   Tderde gheslacht wordt gheheeten Cotula non foetida, Camomille fatua, en Camomilla inodora. In Hoochduytsch Kudill/ dat is in Neerduytsch Coedille. Van sommighen in Griecx Buphthalmon/ dat is in Latijn Oculus bovis. In Hoochduytsch Rundszang en Ku aug. In Franchois Oeil de beuf/ hoe wel nochtans dattet dat recht Buphthalmum niet en is ghelijck in die naervolghende Capittelen blijcken sal/ ende daer om wordet beter Cotula non foetida/ oft Cotula alba gheheeten/ dan met eenen naem die hem niet toe en behoort ghenaempt.

4   Tvierde gheslacht mach wel Cotula lutea/ dat is geel Coedille gheheeten worden/ want met der andere voorghescreven Coedille ghelijckenisse heeft. In Hoochduytsch wordet gheheeten Streichblumen en Steinblumen/ ende daer naer hier te lande Strijckbloemen. Sommighe die dit meynen te wesen dat tweede gheslacht van Camillen heeten dit Chrysanthemum dat is Chamaemelum luteum. In Hoochduytsch geel Camille. In Franchois Camomille iaulne/ maer haer meyninghe en is der waerheyt niet ghelijck/ want dit cruyt en heeft gheenen sonderlinghen rueck/ ende daer en boven en eest der Roomsche noch oock die ghemeyne Camille van bladeren niet seer ghelijck.

Natuere

1   Die ghemeyne Camille is van natueren tot wermte ende droochte treckende/ der Roomsche Camille niet seer onghelijck.

2   Die stinckende Camille is werm ende drooghe van natueren/ ghelijck haeren rueck ende smaeck tuyght.

3,4   Die twee andere gheslachten/ sijn middelmatich werm/ der ghemeynder wilder Camillen van natueren wat ghelijck.

Cracht ende werckinghe

A   Die ghemeyne Camille ghelijck zy van natueren der Roomsche Camille niet seer onghelijck en is/ alzoo is zy oock van crachten ende werckinghen in veel manieren der selver ghelijck maer in alle saken niet zoo goet oft sterckelijck werckende.

B   Dese Camille is seer goet bevonden tseghen dat Colica dat is pijne ende weedom in die dermen/ ende tseghen dat graveel/ zy doet oock dwater rijsen/ in der manieren gelijck die Roomsche camille ghebruyckt.

 

[228]   C   Olie van deser Camille is oock seer goet tot alle pijne/ weedom/ vermoetheyt/ verstijftheyt/ herdicheyt ende verstoptheyt/ ghelijck die olie van die andere Camille/ ende in die Clysterien diemen tseghen die cortsen ghebruyckt is dese olie beeter ende dienstelijcker/ dan die van den bloemen van Roomsche Camille ghemaeckt is.

2
D  
Die stinckende Camille is goet den vrouwen als die moeder uut huer plaetse is ende van der eender sijden in die andere valt/ alsmense in water siedt ende daer inne met den voeten badet.

E   Dese Camille is oock goet tseghen dat opclimmen van die moedere gheroken oft inghenomen/ in veel manieren den Beverzwijn van werckinghen ghelijck/ zoo van den gheleerden nu ter tijt ondervonden is.

3
F   
Cracht ende werckinghe van den anderen tween en es noch niet sekerlijck ondervonden/ maer voor alzoo veel als redene bewijst zoo sijn zy der Camillen van werckinghe niet seer onghelijck/ maer in alle saken onstercker.

G   Sommighe scrijven dat Strijckbloemen in wijn ghesoden ende ghedroncken goet sijn tseghen die geelsucht/ ende tcoluer des lichaems weder doen comen/ dat een ghetuyghenisse is dat zy der Camillen van crachten gelijck sijn/ want tselve doet oock die Camille als int voorgaende Capittel ghescreven is.

 

^Naar het begin van deze pagina