Beginpagina van Plantaardigheden.nl
 

Leesmaar.nl
Dodoens en andere bijzondere boeken

Sitemap
Index

Plantaardigheden.nl
Artikelen over planten

Leeswerk.nl
Plantenboeken opengelegd

1554 Cruijdeboeck met transcriptie (overgeschreven)
A | B | C | D | E | F | G| H | IJK | L | M | N | O | P | QR | S | T | U | V | WXYZ

Voorwerk Nederlandse, Duitse, Franse, apothekers-, Latijnse en Griekse namen

Deel 1

Deel 2 Bloemen, welrieckende cruyden, saden, ende dyer ghelijcken Planten Alfabetisch

Deel 3

Deel 4

Deel 5

Deel 6

Register van die cracht der Cruyden
 
Oude Nederlandse namen
* Project Dodoens
Woordenboek Nederlandsche Taal
Plantago PlantIndex
Letter: druk op CTRL, draai ook aan muiswiel
Bijgewerkt 18-02-2015

«  Cruijdeboeck deel 2 capitel 78, bladzijde 306-308  Zie volgende pagina »

Van Nigella.   Cap. lxviii.

 

Nigella - Nigelle

1  

Nigella sativa - Zwarte komijn

2  

Nigella arvensis - Wilde nigelle

3  

Nigella damascena - Juffertje-in-het-groen

Tgheslacht

[306]   Nigelle es tweederleye Tam ende Wildt. Die Tamme es oock tweederhande. Die eene heeft swert saet/ die andere bleeck geel saet/ anders van stelen/ bladeren/ bloemen ende ruecke malcanderen ghelijck.

Tfatsoen

Nigella - Nigelle

Melanthium, Nigella, Papaver nigrum (Nigella)

 

Nigella sativa - Zwarte komijn

Zie alle foto's van Katzer

Melanthium sativum, Nigella domestica, Salusandria, tamme Nigelle (Nardus), het zaad: Nardus saet

  • 1644 Vlaams: Nardussaedt, Nigelle (Tamme)
  • 1616 Latijn: Melanthium
  • 1554/1557: Gith, Kumel (schwarz), Kumich (schwartz), Melanthium, Melanthium sativum, Nardus, Nardussaet, Nielle, Nielle domestique, Nigella, Nigella domestica, Nigelle (tamme), Papaver nigrum, Poyvrette, Salusandria

Overzicht Nigella sativa op deze site

Alle foto's van Nigella sativa op internet

Nigella sativa bij Kurt Stueber Gruppe Max Planck IZ

Nigella sativa in Plantago PlantIndex

1   Die tamme Nigelle heeft eenen teeren steel met vele sijde tacxkens ontrent eenen voet hooch/ daer aen wassen seer verdeylde bladeren/ den bladeren van Duyvekervel schier ghelijck/ maer gruenvervwigher. Die bloemen wassen op dopperste van den stelen ende sijn wit licht blauwachtich/ elck in vijf bladerkens ghesneden eenen radeken gelijck. Ende als die bloemen vergaen zoo volghen daer bollekens naer/ vijf oft sesse scerpe horenkens boven draghende/ ende elck bolleken es van binnen in vijf oft sesse deylen ondersceyden/ daer in tsaet leyt dat/ (als voorseyt es) som swert/ som bleeckgeel es/ den Ayeuyn sade van fatsoene gelijck/ dat van smaecke scerp/ goet ende sterck van ruecke es.

Nigella arvensis - Wilde nigelle

Zie alle foto's van Biopix

Melanthium sylvestre, Nigella sylvestris, wilde Nigelle (Sinte Katarine bloemen)

  • 1644 Vlaams: Nardussaedt (Wildt), Nigelle (Wilde)
  • 1616 Latijn: Melanthium silvestre
  • 1554/1557: Catharinenblumen (Sankt), Fleur de Sainte Catherine, Gith, Kumich (Waldtschwartz-), Melanthium, Melanthium sylvestre, Nielle, Nielle sauvage, Nigella, Nigelle (wilde), Papaver nigrum, Poyvrette

Overzicht Nigella arvensis op deze site

Alle foto's van Nigella arvensis op internet

Nigella arvensis bij Kurt Stueber Gruppe Max Planck IZ

Nigella arvensis in Plantago PlantIndex

2   Dat wildt gheslacht heeft eenen gheribden steel ontrent twee spannen hooch/ daer aen wasschen aschvervwighe seer ghecloven bladeren/ die teerder ende meer ghesneden sijn dan die bladeren van den Tammen/ ende den Dille bladeren schier ghelijck sijn. Die bloemen sijn den tammen ghelijck maer blauwvervwigher/ die bollekens sijn in vijf scerpe hauwkens ghelijck horenkens verdeylt den Akeleye bollekens seer aensienlijck daer in tsaet leyt dat oock liefelijck van ruecke es.

 

Nigella damascena - Juffertje-in-het-groen

Foto Luc Regniers

Foto Luc Regniers

Zie alle foto's van Bioweb Plantengids

Grotere foto in Bioweb Plantengids

Grotere foto in Bioweb Plantengids

Grotere foto in Bioweb Plantengids

Grotere foto in Bioweb Plantengids

Grotere foto in Bioweb Plantengids

Grotere foto in Bioweb Plantengids

Grotere foto in Bioweb Plantengids

Grotere foto in Bioweb Plantengids

Melanthium Damascenum, Nigella Damascena, Nigelle van Damasco

  • 1644 Vlaams: Nardussaedt van Damasck (oft Damasco)
  • 1616 Latijn: Melanthium Damascenum
  • 1554/1557: Coriander (schwartz), Gith, Melanthium, Melanthium Damascenum, Nielle, Nielle de Damas, Nigella, Nigella Damascena, Nigella van Damasco, Papaver nigrum, Poyvrette

Overzicht Nigella damascena op deze site

Alle foto's van Nigella damascena op internet

Nigella damascena bij Kurt Stueber Gruppe Max Planck IZ

Nigella damascena in Plantago PlantIndex

[307]   3   Noch wordter een ander schoone ende liefelijcken Nigelle ghevonden diemen Nigelle van Damasco heet die van seer ghecloven bladeren der wilde Nigelle ghelijck es maer hoogher ende langher van stelen. Die bloemen van dese sijn blauw/ ende in vijf bladerkens verdeylt/ den bloemen van den anderen ghelijck maer schoonder ende blauwer/ ende van onder met vijf seer ghecloven bladerkens beset/ daer die selve bloeme uutwast ende voortcoemt. Ende als die bloemen vergaen/ zoo comen daer bollekens voort ghelijck aen die tamme/ daer in swert saet leyt den tammen ghelijck/ maer gheenen rueck hebbende.

Plaetse

1   Dese gheslachten van Nigellen en worden hier te lande niet ghevonden/ dan in die hoven daer zy ghesaeyt sijn.

2   Dat wildt wordt tot sommighe plaetsen van Duytschlandt/ op die ackers ende corenvelden ghevonden.

Tijt

Die Nigellen bloeyen in Braeckmaent ende Hoymaent.

Naem

Nigelle wordt gheheeten in Griecx Melanthion ende Gith. In Latijn Melanthium Nigella/ ende Papaver nigrum. In die Apoteke Nigella.

1   Dat ierste gheslacht wordt gheheeten Melanthium sativum ende Nigella domestica/ van sommigen Salusandria. In Hoochduytsch van sommigen Schwartz kumich/ Schwartz kumel. Hier te lande Nardus ende tsaet daer af Nardus saet. In Franchois Nielle.

 

[308]   2   Dat wildt gheslacht heet Melanthium sylvestre/ ende Nigella sylvestris/ in Hoochduytschlant Sant Chatarinen blumen/ dat es Sinte Katarine bloemen/ van sommighen oock Waldt Schwartz Kumich. In Franchois Nielle saulvaige/ ende wordt van sommighen gheleerden voor dat ander wilt gheslacht van Comijn ghehouwen/ daer af hier boven int lxxi.Capittel ghescreven ende vermaent es.

3   Dat derde gheslacht wordt nu ter tijt gheheeten Melanthium Damascenum ende Nigella Damascena/ dat es Nigelle van Damasco. In Hoochduytsch Schwartz coriander.

Natuere

Tsaet van Nigellen es werm ende drooghe tot in den derden graedt.

Cracht ende werckinghe

A   Tsaet van Nigelle met wijn ghedroncken es goet den ghenen die cort van adem sijn/ het verdeylt ende doet sceyden die winden die in tsmenschens lichaem sijn/ het lost die urine ende verweckt die natuerlijcke cranckheyt der vrouwen/ het doet veel sochs hebben alsmen veel daghen aen een ghebruyckt.

B   Tselve saet doodet ende iaeght af die wormen met wijn oft water ghedroncken/ oft ghestooten ende op die navel ende buyck gheleyt. Tselve doet oock die olie van den sade gheslaghen alsmense op den navel ende buyck strijckt.

C   Een vierendeel loots van dese sade met water ghedroncken/ es seer goet tseghen alle fenijn ende beten van den fenijnnighe ghedierten.

D   Tsaet van Nigelle ghebrant verdrijft met sijnen roock die slanghen ende andere fenijnnighe ghedierten/ ende doodet die vlieghen/ musien ende mugghen.

E   Tsaet van Nigelle met olie van blauw Lischbloemen vermenght/ gheneest die pijne ende weedom in thooft op tvoorhooft ghestreken/ ende doet die cleyne ierst beghinnende scellen van den ooghen vergaen/ dicwils in die nuese ghedaen.

F   Tselve saet opt vier ghedroocht ende in een sijden oft lijnen doecxken ghebonden/ ende dicwils gheroken gheneest die snof ende snoteringhen/ droocht die herssenen/ ende doet dat riecken wedercomen.

G   Dit selve saet met water ende azijn ghesoden/ ende in die mont ghehouwen versuet die tantsweer/ ende drooghe gheknout gheneset die sweeringhen des monts.

H   Tsaet van Nigelle met azijn vermenght/ doet dat sproet plecken ende vlecken vergaen/ ende gheneest die quade scorftheden/ oude coude ende herde gheswellen/ daer op ghestreken.

I   Dit saet treckt oock die exterooghen uut/ in ouden wijn/ oft stelle pisse als Plinius scrijft/ gheweyckt ende daer op gheleyt/ naer dat die exterooghen rontsomme met een mes opghelicht sijn.

 

^Naar het begin van deze pagina