Beginpagina van Plantaardigheden.nl
 

Leesmaar.nl
Dodoens en andere bijzondere boeken

Sitemap
Index

Plantaardigheden.nl
Artikelen over planten

Leeswerk.nl
Plantenboeken opengelegd

1554 Cruijdeboeck met transcriptie (overgeschreven)
A | B | C | D | E | F | G| H | IJK | L | M | N | O | P | QR | S | T | U | V | WXYZ

Voorwerk Nederlandse, Duitse, Franse, apothekers-, Latijnse en Griekse namen

Deel 1

Deel 2 Bloemen, welrieckende cruyden, saden, ende dyer ghelijcken Planten Alfabetisch

Deel 3

Deel 4

Deel 5

Deel 6

Register van die cracht der Cruyden
 
Oude Nederlandse namen
* Project Dodoens
Woordenboek Nederlandsche Taal
Plantago PlantIndex
Letter: druk op CTRL, draai ook aan muiswiel
Bijgewerkt 18-02-2015

«  Cruijdeboeck deel 2 capitel 90, bladzijde 325-327  Zie volgende pagina »

Van Ligusticum.   Cap. xc.

2  
Levisticum officinale - Lavas

 

Tgheslacht

Als dat cruyt datmen hier te lande in die Apoteken Levisticum heet voor een soorte ende maniere van Ligusticum ghehouwen wordt/ zoo vindtmen tweederhande Ligusticum. Ende dat oprecht es van den ouders bescreven. Tweede dat een onrecht ende wildt Ligusticum es.

Tfatsoen

(?)

Ligysticon, Lybysticon, Ligusticum (Panaces), Ligusticum verum, oprecht Ligusticum

   Noot: Moeilijk te determineren soort. Het zou kunnen gaan om een soort uit een van de volgende geslachten: Angelica, Ferula, Ligusticum.

1   Dat oprecht Ligusticum daer af Dioscorides scrijft es den ierste gheslachte van.

[326]   Panaces seer aensienlijk/ het heeft dunne gheknoopte stelen ghelijck die Dille/ daer aen wassen bladeren/ den bladeren van geel Steenclaveren ghelijckende/ maer saechter ende beter rieckende/ ende die boven wassen/ teerder ende meer gesneden. Op dopperste van den stelen wassen die croonen/ voortbringhende swert hert ende lanck saet/ den sade van Venckel schier ghelijck als een specie rieckende/ scerp ende heet van smaecke. Die wortel es wit welrieckende den wortelen van dat ierste Panaces seer ghelijck. Ende dit Ligusticum en es hier te lande noch niet ghesien.

Levisticum officinale - Lavas

Foto Martin Stevens

Zie alle foto's van Bioweb Plantengids

Grotere foto in Bioweb Plantengids

Grotere foto in Bioweb Plantengids

Grotere foto in Bioweb Plantengids

Grotere foto in Bioweb Plantengids

Grotere foto in Bioweb Plantengids

Grotere foto in Bioweb Plantengids

Ligusticum, Ligusticum vulgare (Levisticum), valsch (onecht, wildt) Ligusticum (Lavetse, ghemeyn Ligusticum, Levistock)
  • 1644 Vlaams: Lavass, Lavetse
  • 1616 Latijn: Levisticum vulgare
  • 1554/1557: Lavetse, Levesse, Levisticum, Levistock, Liebstockel, Ligusticum vulgare, Livesche

Overzicht Levisticum officinale op deze site

Alle foto's van Levisticum officinale op internet

Levisticum officinale bij Kurt Stueber Gruppe Max Planck IZ

Levisticum officinale in Plantago PlantIndex

2   Dat ander cruyt dat hier te lande voor Ligusticum ghebruyckt wordt heeft groote breede welrieckende seer gesneden bladeren den bladeren van Angelica schier ghelijck/ maer meerder/ schoonder/ gruen van vervwen/ ende dieper van kerven ende meer ghecloven. Die steel es effen/ ront/ knoopachtich ende hol/ eens man lenghde hooch/ oft hoogher wassende. Die ronde croonen wassen op dopperste van den stelen voortbringhende geele bloemen ende ront plat breet saet/ meerder dan tsaet van Dille ende minder dat tsaet van Angelica. Die wortel es lanck ende dick ende brenght iaerlijcx nieuwe stelen voort.

Plaetse

1   Dat oprecht Ligusticum wast in Ligurien op den berch Apenninus by die stadt van Genua/ ende op die gheberchten daer om ligghende.

2   Dat ander gheslacht wordt hier te lande in die hoven gheplant.

Tijt

2   Dat ghemeyn Ligusticum dat Lavetse gheheten wordt bloeyet meest in Hoymaent ende in Ooghstmaent.

 

Naem

[327]   1   Dat ierste ende oprecht gheslacht heet in Griecx Ligysticon/ ende van Galenus Libysticon. In Latijn Ligusticum/ van sommighen oock (als Dioscorides scrijft) Panaces/ met welcken naem nu ter tijt in die Apoteken van Genuen bekent es.

2   Dat ander gheslacht wordt gheheeten in die Apoteke Levisticum/ ende voor dat oprecht Ligusticum ghebruyckt. In Hoochduytsch Lybstockel. In Brabant Lavetse/ tot sommighe plaetsen Levistock. In Franchois Livesche.

Natuere

1   Ligusticum es werm ende drooghe tot in den derden graedt.

2   Laveste es oock werm ende drooghe den Ligusticum van natueren seer ghelijck.

Cracht ende werckinghe

1
A
   Die wortel van Ligusticum es seer goet tot alle inwendighe pijnen/ tot alle winden sonderlinghe van der maghen/ ende tseghen die beten van der serpenten ende van alle fenijnnighe ghedierten.

B   Die selve wortel ende met wijn ghedroncken doet urine ende water maken ende verweckt die natuerlijcke cranckheyt der vrouwen. Tselve doet zy oock van onder ghelijck een pessus gheset.

C   Tsaet van Ligusticum verwermt die maghe/ doet die spijse verteeren/ ende es smaeckelijck in den mont/ ende daer om hebben hier voortijts die van Genuen dit saet in huer spijse in plaetsen van Peper ghebruyckt/ ghelijck oock noch van sommighe nu ter doen als Antonius Musa scrijft.

2
D  
Die wortel ende saet van Lavetse ghedroocht ende met wijn ghedroncken drooghen ende verwermen die maghe/ versueten die pijne ende weedom/ ende stillen die opblasinghen ende winder der selver.

E   Die selve wortelen ende saet doen die urine lossen ende verwecken die natuerlycke cranckheyt der vrouwen van binnen inghenomen/ oft alsmense in water siedt ende in een sweetcuyppe daer in badet.

F   In somma Lavetse es van crachten ende werckinghen den Ligusticum seer ghelijck/ ende mach daer voor sonder dwalinghen ghebruyckt worden.

G   Dwater van Lavetse ghedistilleert maeckt het aensicht claer ende schoon/ ende beneempt alle vlecken/ sproet/ ende roodicheyt alst daensicht dicwils daer mede ghewassen wordt.

 

^Naar het begin van deze pagina