Beginpagina van Plantaardigheden.nl
 

Leesmaar.nl
Dodoens en andere bijzondere boeken

Sitemap
Index

Plantaardigheden.nl
Artikelen over planten

Leeswerk.nl
Plantenboeken opengelegd

1554 Cruijdeboeck met transcriptie (overgeschreven)
A | B | C | D | E | F | G| H | IJK | L | M | N | O | P | QR | S | T | U | V | WXYZ

Voorwerk Nederlandse, Duitse, Franse, apothekers-, Latijnse en Griekse namen

Deel 1

Deel 2 Bloemen, welrieckende cruyden, saden, ende dyer ghelijcken Planten Alfabetisch

Deel 3

Deel 4

Deel 5

Deel 6

Register van die cracht der Cruyden
 
Oude Nederlandse namen
* Project Dodoens
Woordenboek Nederlandsche Taal
Plantago PlantIndex
Letter: druk op CTRL, draai ook aan muiswiel
Bijgewerkt 18-02-2015

«  Cruijdeboeck deel 2 capitel 91, bladzijde 328-329   Zie volgende pagina »

Van Angelica.   Cap. xci.

1  

Angelica archangelica - Grote engelwortel

2  

Angelica sylvestris - Gewone engelwortel

Tgheslacht

Angelica es twederleye Tam ende Wildt.

Tfatsoen

Angelica archangelica - Grote engelwortel

Zie alle foto's van Bioweb Plantengids

Grotere foto in Bioweb Plantengids

Grotere foto in Bioweb Plantengids

Grotere foto in Bioweb Plantengids

Grotere foto in Bioweb Plantengids

Grotere foto in Bioweb Plantengids

Grotere foto in Bioweb Plantengids

Grotere foto in Bioweb Plantengids

Grotere foto in Bioweb Plantengids

Grotere foto in Bioweb Plantengids

Grotere foto in Bioweb Plantengids

Spondylim sativum, Angelica sativa, Herba rutinalis, tam Angelica
  • 1644 Vlaams: Angelica (Groote oft Tamme)
  • 1616 Latijn: Angelica maior
  • 1554/1557: Angelica, Angelica sativa, Angelica (tamme), Angelick, Angelique, Angelique domestique, Brustwurtz, (des) Heylighen Geists wurtzel

Overzicht Angelica archangelica op deze site

Alle foto's van Angelica archangelica op internet

Angelica archangelica bij Kurt Stueber Gruppe Max Planck IZ

Angelica archangelica in Plantago PlantIndex

[328]   1   Die tamme Angelica heeft groote breede bladeren in andere rontsomme ghekerfde bladeren ghecloven/ den oppersten bladeren van Duytschen Berenclauw schier ghelijck maer teerder/ langher/ gruender ende stercker van ruecke. Ende tusschen desen bladeren coemt die steel in tderde iaer voort/ die dick ende knoopachtich es/ van binnen hol ghelijck een Peeterolie schier rieckende. Aen dopperste van desen stelen wassen dunne vlimmen ghelijck cleyne opgheblasen sacxkens/ daer uut sluypen ronde croonen ghelijck aen die Venckel/ voortsbringhende witte bloemen ende daer naer groot breet dobbel saet/ veel meerder dan tsaet van Dille/ den sade van tderde gheslacht van Seseli ghelijck. Die wortel es groot ende dick/ van buyten bruynachtich/ van binnen wit/ daer uut sap vloeyet als zy ghequetst wordt dat olieachtich ende vet ghelijck gumme es/ ende sterck van ruecke ende van smaecke.

Angelica sylvestris - Gewone engelwortel

Zie alle foto's van Blaich

Spondylium sylvestre, Angelica sylvestris, wilde Angelica
  • 1644 Vlaams: Angelica (Wilde oft Kleyne)
  • 1616 Latijn: Angelica silvestris
  • 1554/1557: Angelica, Angelica silvestris, Angelica (wilde), Angelick, Angelique, Angelique sauvage, Brustwurtz

Overzicht Angelica sylvestris op deze site

Alle foto's van Angelica sylvestris op internet

Angelica sylvestris bij Kurt Stueber Gruppe Max Planck IZ

Angelica sylvestris in Plantago PlantIndex

2   Dat wildt es den tammen ghelijck/ maer die bladeren sijn min ghecloven/ smaelder ende bruynder. Die stele veel dunder ende wassen niet zoo hooch. Die bloemen witter. Die wortel veel minder ende meer faselachtich ende veel ontstercker van ruecke.

Plaetse

Die tamme Angelica wordt hier te lande in die hoven gesaeyet. Dat wildt gheslacht in donckere lomberachtighe plaetsen by den watercanten ende in neere bosschen.

 

Tijt

[329]   Beyde die gheslachten van Angelica bloeyen in Hoymaent ende in Ooghstmaent.

Naem

Angelica heet in Griecx Spondylion. In Latijn Spondylium/ ende hier voortijts Herba rutinalis. In Hoochduytsch Angelick/ Des heyligen gheists wurtzel/ oder Brustwurtz. Hier te lande ende in die Apoteke Angelica. In Franchois Angelicque.

Natuere

Angelica ende sonderlinghe dat tam gheslacht es werm ende drooghe tot by naer in den derden graedt.

Cracht ende werckinghe

A   Tsaet van Angelica gedroncken iaecht af duer den Camerganck die coude taye fluymen ende es mits dyen seer goet den ghenen die cort van adem ende van borsten sijn/ ende die eenighe vallende sieckte hebben/ ende dijsghelijck den vrouwen die van dopclimmen van der moeder sieck sijn.

B   Tselve saet es oock goet tseghen die weeckicheyt ende alle vercoutheyt ende verstoptheyt van der lever ende tseghen die verouderde geelsucht. Tot den selven ghebreken dienen oock die wortelen seer wel.

C   Tsaet gheroken maeckt die slaperachtighe menschen wacker/ ende met olie vermengt eest seer goet tseghen die pijne ende groote rasernie in thooft/ daer op ghestreken.

D   Tselve saet van Angelica met Ruyte ghewreven beneempt dat voortsgaen van den quaden voorts etende sweeringhen.

E   Die wortel van Angelica schoon ghescrabt ende in die fistulen ghesteken verteert ende neempt af die herde canten van der selver.

F   Tsap dat uut den groenen bloemen gheperst es/ es seer goet in die draghende oft sweerende ooren ghedaen.

G   Van den Angelica scrijftmen oock nu ter tijt/ dat die wortelen seer goet sijn tseghen alle vergiftheyt pestilentien ende quade fenijnnighe oft stinckende lochten/ in der naer volghende maniere ghebruyckt.

H   Als yemant teghenwoordich die haestighe sieckte heeft oft vergheven es/ zoo salmen terstont van dese wortel ghepoedert een vierendeel loots tswinters met wijn ende tzoomers met water van Roosen drincken ende daer mede wel ghedeckt ligghen tot datmen wel ghesweet heeft.

I   Dese selve wortel nuchter inghenomen oft alleen in den mont ghehouwen bewaert oock ende bescermt den mensche van der haestighe sieckte/ van alle quade lochten ende fenijn.

K   Oock scrijft men den Angelica toe dat die bladeren daer af met Ruyte ende huenich vermenght seer goet gheleyt sijn op die beten van verwoede honden/ ende van slanghen ende nateren/ alsmen terstont daer datmen ghebeten es wijn drinckt daer die wortelen oft bladeren van Angelica in ghesoden sijn.

 

^Naar het begin van deze pagina