Beginpagina van Plantaardigheden.nl
 

Leesmaar.nl
Dodoens en andere bijzondere boeken

Sitemap
Index

Plantaardigheden.nl
Artikelen over planten

Leeswerk.nl
Plantenboeken opengelegd

1554 Cruijdeboeck met transcriptie (overgeschreven)
A | B | C | D | E | F | G| H | IJK | L | M | N | O | P | QR | S | T | U | V | WXYZ

Voorwerk Nederlandse, Duitse, Franse, apothekers-, Latijnse en Griekse namen

Deel 1

Deel 2

Deel 3 Wortelen, medecynale cruyden, ende quaden hinderlijcke ghewassen
Planten
Alfabetisch

Deel 4

Deel 5

Deel 6

Register van die cracht der Cruyden
 
Oude Nederlandse namen
* Project Dodoens
Woordenboek Nederlandsche Taal
Plantago PlantIndex
Letter: druk op CTRL, draai ook aan muiswiel
Bijgewerkt 18-02-2015

«  Cruijdeboeck deel 3 capitel 24, bladzijde 384-385   Zie volgende pagina »

Van Galigaen.   Cap. xxiiii.

1  
Acorus calamus - Kalmoes
2  

Alpinia galanga - Grote galangawortel (Laos)

Alpinia officinarum - Kleine galangawortel

Tgheslacht

Die wortel diemen nu ter tijt in die Apoteke voor Galigaen vercoopt/ es tweederleye. Die eene es groot vinghers oft duyms dick/ scijnende met leden ghelijck die riet wortelen versceyden/ gheknobbelt met aenhanghende sijde wortelen/ schier ghelijck die wortelen van geel Lisch/ van buyten bruyn roodachtich van binnen witachtich bruyn ende voosachtich/ scerp ende heet van smaecke. Die andere es een cleyn niet seer dick wortelken hebbende oock twesen van leden/ van buyten ende van binnen bruyn.

Tfatsoen

1  

Acorus calamus - Kalmoes

Zie alle foto's van Biopix

Acorum, Aphrodisia, Venerea, Radix nautica, Galanga sylvestris (Galanga maior, Galanga mezana), groote Galigaen (vergelijk hoofdstuk 26 van dit deel)
  • (?)
  • 1644 Vlaams: Acorus, Lisch met welrieckende bladen
  • 1616 Latijn: Acorus
  • 1554/1557: Acoros, Acorum, Acorus, Acorus (oprechten), Acorus vray, Arundo, Arundo odorata, Calamus, Calamus aromaticus, Calamus odoratus, Calamus vray, Calmus, Canne, Galanga crassa, Galanga maior, Harundo, Riet, Rohr, Roseau, Roseau odoriferant

Overzicht Acorus calamus op deze site

Alle foto's van Acorus calamus op internet

Acorus calamus bij Kurt Stueber Gruppe Max Planck IZ

Acorus calamus in Plantago PlantIndex

 

Alpinia galanga - Grote galangawortel (Laos)

Zie alle foto's van Katzer

Galanga, Galanga van Serapio, Galigaen (cleyne Galigaen)
  • 1644 Vlaams: Galigaen (Groot)  
  • 1616 Latijn: 1465
  • 1554/1557: Galanga maior, Galanga (grande), Galgenwurtz, Galigaen (groot), Gulungem, Kulungem

Overzicht Alpinia galanga op deze site

Alle foto's van Alpinia galanga op internet

Alpinia galanga bij Kurt Stueber Gruppe Max Planck IZ

Alpinia galanga in Plantago PlantIndex

  en/of

Alpinia officinarum - Kleine galangawortel

Zie alle foto's van Botanypictures

  • 1644 Vlaams: Galigaen (Ghemeyn oft Kleyn)
  • 1616 Latijn: 1465
  • 1554/1557: Cyperus Babylonicus, Galanga minor, Galanga (petite), Galgenwurtz, Galien, Galigaen, Gulungem, Kulungem

Overzicht Alpinia officinarum op deze site

Alle foto's van Alpinia officinarum op internet

Alpinia officinarum bij Kurt Stueber Gruppe Max Planck IZ

Alpinia officinarum in Plantago PlantIndex

Wat bladeren bloemen ende saet dese wortelen voortbringhen en wordt niet bescreven ghevonden/ maer es die groote Galigaen dat oprecht Acorus/ zoo es dese Galigaen een soorte ende gheslacht van Lisch dat uut die wortel wel schijnt waer te sijne/ ende heeft bladeren den Lisch bladeren ghelijck.

Naem

1   Die groote Galigaen heet in die Apoteke Galanga maior ende Galanga mezana/ van sommighen Galanga sylvestris/ en wordt nu ter tijt gehouwen voor die maniere ende gheslachte van Lisch/ dat in Griecx heet Acoron. In Latijn Acorum/ van sommigen Aphrodisia, Venerea oft Radix nautica.

2   Dat cleyn wordt ghehouwen voor dat Galanga van Serapio int cccxxxii.cap. bescreven/ ende heet in die Apoteke Galanga. In Hoochduytsch Galgen. In Brabant Galigaen.

 

Natuere

[385]   Beyde dese wortelen sijn werm ende drooghe tot in den derden graedt.

Cracht ende werckinghe

1
A
   De groote Galigaen dat es dat oprecht Acorus ghesoden ende ghedroncken doen water maken/ ende es goet tseghen die droppelpisse/ ende alle coude ghebreken van der blasen ghebruyckt.

B   Die selve wortel es oock seer goet tot die pijne ende weedom van der borsten/ van der sijden/ ende crimpsel ende wedom van den buyck/ ende opent die verstoptheyt van der lever ende van der milten.

C   Die wortel van Acorus met huenich water ghedroncken gheneest die ghene die van binnen gheborsten oft ghequetst sijn ende eenich ledt vercrompen oft ghespannen hebben/ dijsghelijcx oock die lam en onmachtich van huer leden sijn.

D   Tot die beten van den fenijnnighen ghedierten dient oock dese wortel seer wel/ ende daerom es sy goet in die medecynen diemen tot den fenijn ghebruyckt/ ghemenght.

E   Dese wortel neempt oock af die scellen die op de ooghen wassen ende es seer goet in die collyrien daer toe dienende ghedaen.

F   Die selve wortel in wijn ghesoden versuet ende doet sincken die gheswollen manlickheyt/ daer op gheleyt/ ende verdrijft alle herdicheden alsmen met den wijn die stooft daer zy in ghesoden es.

2
G  
Die cleyne Galigaen dat es die ghemeyne/ es seer goet der vochtigher ende coude maghe/ hy doet die spijse verteeren ende maeckt appetijt ende verdrijft die winden en coude fluymen ghepoedert ende met wijn inghenomen/ oft andersins bequamelick ghebruyckt.

H   Die selve Galigaen verdrijft die winden ende es goet tot dat colica dat es pijne ende weedom in den buyck ende verwermt die nieren ende die blase.

I   Galigaen in den mont ghenomen maeckt goeden ende welrieckende adem ende sterckt die herssenen ende memorie.

 

^Naar het begin van deze pagina