Beginpagina van Plantaardigheden.nl
 

Leesmaar.nl
Dodoens en andere bijzondere boeken

Sitemap
Index

Plantaardigheden.nl
Artikelen over planten

Leeswerk.nl
Plantenboeken opengelegd

1554 Cruijdeboeck met transcriptie (overgeschreven)
A | B | C | D | E | F | G| H | IJK | L | M | N | O | P | QR | S | T | U | V | WXYZ

Voorwerk Nederlandse, Duitse, Franse, apothekers-, Latijnse en Griekse namen

Deel 1

Deel 2

Deel 3

Deel 4 Corenen, Legumina, Distelen ende dyerghelijcke
Planten Alfabetisch

Deel 5

Deel 6

Register van die cracht der Cruyden
 
Oude Nederlandse namen
* Project Dodoens
Woordenboek Nederlandsche Taal
Plantago PlantIndex
Letter: druk op CTRL, draai ook aan muiswiel
Bijgewerkt 18-02-2015

«  Cruijdeboeck deel 4 capitel 45, bladzijde 551-552  Zie volgende pagina »

Van Chameleon.   Cap. xlv.

1  

Cirsium acaule - Aarddistel

2  

Carthamus corymbosus - Schermsaffloer

Tgheslacht

Chameleon es tweederleye als Dioscorides scrijft/ wit ende swert.

Tfatsoen

Cirsium acaule - Aarddistel

Zie alle foto's van Blaich

Chamaeleon leucos, Chamaeleo albus, Carduus sylvaticus, Erisisceptrum, Chrysisceptrum, Ixia, Carduus varinus, Carduus irinus, Carduus lacteus, witte Chameleon

  • 1644 Vlaams: Cham(a)eleon (Witten)
  • 1616 Latijn: Chamaeleon albus
  • 1554/1557: Carduus irin(e)us, Carduus lacteus, Carduus sylvaticus, Carduus varinus, Chamaeleo albus, Chamaeleon blanc, Chrysisceptrum, Erisisceptrum, Ixia

Overzicht Cirsium acaule op deze site

Alle foto's van Cirsium acaule op internet

Cirsium acaule bij Kurt Stueber Gruppe Max Planck IZ

Cirsium acaule in Plantago PlantIndex

1   Die witte Chameleon heeft groote breede stekende bladeren/ den bladeren van Artichauts oft Chardous niet onghelijck/ maer rouwe ende scerper/ die veel meerder/ stercker ende grover sijn/ dan die bladeren van den swerten Chameleon/ ende tusschen die selve bladeren spruyt uut der wortele een scerpen ronden stekende bol/ den bollen van Artichauts schier ghelijck/ die welcke voortbringhen purpure hayrachtighe bloemen. Tsaet es den sade van wilden Saffraen schier ghelijck. Die wortel es lanck/ van binnen wit/ van smaecke suet/ ende aromatijck van ruecke.

Carthamus corymbosus - Schermsaffloer

Zie alle foto's van HUJI

Chamaeleon melas, Chamaeleo niger, Pancarpon, Ulophonon, Cynomazon, Cynoxylon, Cynozolon, Ocymoides, Cnidios coccos, Carduus niger, Vernilago, Ustilago, swerte Chameleon

  • 1644 Vlaams: Cham(a)eleon (Swarten) van Cortusus
  • 1616 Latijn: Chamaeleon niger Cortusi [729]
  • 1554/1557: Carduus niger, Chamaeleo niger, Chamaeleon noir, Cnidios coccos, Cynomazon, Cynoxylon, Cynozolon, Ocymoides, Pancarpon, Ulophonon, Ustilago, Vernilago

Overzicht Carthamus corymbosus op deze site

Alle foto's van Carthamus corymbosus op internet

Carthamus corymbosus bij Kurt Stueber Gruppe Max Planck IZ

Carthamus corymbosus in Plantago PlantIndex

2   Die swerte Chameleon heeft oock bladeren den bladeren van Artichauts van fatsoene schier ghelijck/ maer minder ende dunder/ ende met root besprayet. Die steel es roodachtich oft bruyn root/ vinghers dick/ ende wast ontrent eenen voet hooch/ ende daer op groeyen ronde hoofdekens voortbringhende cleyne stekende bloemkens van veelderleye verwen/ van den welcken elck besondere/ den bloemen van den Jacinten niet seer onghelijck en es. Die wortel es dick vast/ van buyten swert/ van binnen geelachtich/ scerp ende bytende op die tonghe/ die dickwils ghequetst ende ghebeten ghevonden wordt.

Plaetse

1   Die witte Chameleon wast op die gheberchten ende andere ongheboude Plaetsen/ ende groeyet gheerne in vetten gront/ hy wordt ghevonden in Spaengien in Coninckrijck van Arragon by den weghen.

 

[552]   2   Die swerte Chameleon wast in drooghe dorachtighe plaetsen/ ende ontrent die canten van der zee.

Naem

1   Dierste gheslacht wordt gheheeten in Griecx Chamaeleon leucos. In Latijn Chamaeleo albus/ van Apuleius Carduus sylvaticus/ van sommighen oock Erisisceptrum oft Chrysisceptrum, Ixia, Carduus varinus, Carduus irinus, Carduus lacteus.

2   Dat ander gheslacht heet in Griecx Chamaeleon melas. In Latijn Chamaeleo niger/ van sommighen Pancarpon, Ulophonon, Cynomazon, Cynoxylon, Cynozolon, Ocymoides, Cnidios coccos, Carduus niger, Vernilago, Ustilago etc.

Beyde dese gheslachten sijn hier te lande onbekent/ ten zy dat Chamaelon niger die Distele es/ daer af hier naer Cap.LJ. gescreven es/ als sommighe meynen.

Natuere

Chameleon es werm ende drooghe van natueren/ ende sonderlinghe die swerte/ die werm es in den tweeden graedt volcomelick/ ende drooghe tot in den derden.

Cracht ende werckinghe

1
A
   De wortel van die witte Chameleon/ met rooden wijn daer Origanum in ghesoden es ghedroncken/ doodet en iaecht af die breede wormen.

B   Die selve wortel met goeden wijn ghesoden/ es goet den ghenen die dwater laden/ ende die huer water qualicken kunnen ghemaken/ want zy doet die watersuchtighe ontswillen/ ende die urine lossen ende rijsen.

C   Die selve wortel es oock goet tseghen alle fenijn ende vergiftheyt den mensche inghenomen.

2
D  
De wortel van die swerte Chameleon en dient niet wel den mensche inghenomen/ want sy heeft wat verborghen quaets in huer/ als Galenus seyt/ ende daer om zoo wordt sy van den ouders alleen van buyten tslichaems ghebruyckt.

E   Die wortel van dese swerte Chameleon met luttel coperroosen ende verckens liese vermenght/ gheneest die scorftheyt/ ende als daer toe ghedaen wordt solpher ende teer zoo gheneest sy oock dat wildt vier/ den omloop ende alle quade ruydicheyt daer op ghestrecken.

F   Die selve wortel met solfer alleen vermenght/ doet die leelicke witte vlecken/ ende die masen/ ende die verbrantheyt van der sonnen in dat aensicht vergaen/ alsmense daer op in die sonne strijckt.

G   Dat water oft den azijn daer dese wortel in ghesoden es/ in den mont ghehouden/ doet den tantsweer vergaen. Tselve doet oock die wortele met peper ende sout vermenght/ ende op den sweerende ende quaden tant gheleyt.

 

^Naar het begin van deze pagina