Beginpagina van Plantaardigheden.nl
 

Leesmaar.nl
Dodoens en andere bijzondere boeken

Sitemap
Index

Plantaardigheden.nl
Artikelen over planten

Leeswerk.nl
Plantenboeken opengelegd

1554 Cruijdeboeck met transcriptie (overgeschreven)
A | B | C | D | E | F | G| H | IJK | L | M | N | O | P | QR | S | T | U | V | WXYZ

Voorwerk Nederlandse, Duitse, Franse, apothekers-, Latijnse en Griekse namen

Deel 1

Deel 2

Deel 3

Deel 4 Corenen, Legumina, Distelen ende dyerghelijcke
Planten Alfabetisch

Deel 5

Deel 6

Register van die cracht der Cruyden
 
Oude Nederlandse namen
* Project Dodoens
Woordenboek Nederlandsche Taal
Plantago PlantIndex
Letter: druk op CTRL, draai ook aan muiswiel
Bijgewerkt 18-02-2015

«  Cruijdeboeck deel 4 capitel 48, bladzijde 556-557  Zie volgende pagina »

Van Caerden.   Cap. xlviii.

1  

Dipsacus sativus - Grote kaardebol (gekweekte soort)

2  

Dipsacus fullonum - Grote kaardebol(wilde soort)

3  

Dipsacus pilosus - Kleine kaardebol

 

Tgheslacht

Caerden sijn tweederleye Tam ende wildt. Die Tamme worden ghesaeyet/ ende van den lakenbereyders ghebruyckt. Die wilde wassen van selfs ende en worden niet ghebruyckt.

Tfatsoen

 

Dipsacus - Kaardebol

Dipsacos, Dipsacum, Labrum Veneris, Chamaeleon, Crododilion, Onocardion, Cneoron, Meleta, Calic cardiacos, Cinara rustica, Moraria, Statioros, Carduus Veneris, Veneris lavacrum, Sciara (Virga pastoris, Carduus fullonum), Caerden (volders Caerden)

Dipsacus sativus - Grote kaardebol (gekweekte soort)

Zie alle foto's van CalPhotos

Dipsacum sativum, Dipsacum album, tamme Caerden

  • 1644 Vlaams: Kaerden oft Volders Kaerden (Tamme)
  • 1616 Latijn: Dipsacus sativus [735]
  • 1554/1557: Bubenstrel, Caerden, Caerden (tamme), Carduus fullonum, Carduus Veneris, Chamaeleon, Chardon à carder, Chardon à carder cultivé, Chardon à foulon, Cinara rustica, Cneoron, Crocodilion, Dipsacum, Dipsacum album, Dipsacum sativum, Karten distel, Labrum Veneris, Meleta, Moraria, Onocardion, Sciara, Veneris lavacrum, Verge de berger, Virga pastoris, Volderscaerden, Weberkarten

Overzicht Dipsacus sativus op deze site

Alle foto's van Dipsacus sativus op internet

Dipsacus sativus bij Kurt Stueber Gruppe Max Planck IZ

Dipsacus sativus in Plantago PlantIndex

1   Die tamme Caerden hebben ierst groote langhe breede bladeren/ rontsomme ghelijck een saghe ghekerft tusschen den welcken eenen holen steel voortcoemt/ drije oft meer voeten hooch/ veel sijde tacken draghende/ die met scerpe stekende dorenen beset es/ ende met leden oft knoopen ondersceyden/ daer aen uut elcken knoop twee groote langhe bladeren wassen/ die aen den steel tsamen in een vergaeren alzoo dat het water daer op van den reghen oft dauw vallende/ daer op blijft ligghende. Op dopperste van den stelen groeyen langhe rouwe stekende bollekens/ met scerpe omgheboghen haecxkens beset/

[557]    daer tusschen cleyne witte bloemkens uutcomen. In huyskens wassende den bien huyskens ghelijck/ daer naer die bloeme saet groeyet dat den Fenckel ghelijck es/ maer bitter van smaecke. Ende dese bollekens sijn binnen holachtich/ ende daer in groeyen ghemeynlick cleyne wormkens/ diemen daer in vint/ alsmen die bollekens open snijdt. Die wortel es lanck effen ende wit.

Dipsacus fullonum - Grote kaardebol

Zie alle foto's van Bioweb Plantengids (wilde soort)

Grotere foto in Bioweb Plantengids

Grotere foto in Bioweb Plantengids

Grotere foto in Bioweb Plantengids

Grotere foto in Bioweb Plantengids

Grotere foto in Bioweb Plantengids

Grotere foto in Bioweb Plantengids

Grotere foto in Bioweb Plantengids

Grotere foto in Bioweb Plantengids

Grotere foto in Bioweb Plantengids

Grotere foto in Bioweb Plantengids

Dipsacum sylvestre, Dipsacum purpureum, wilde Caerden

  • 1644 Vlaams: Kaerden oft Volders Kaerden (Wilde)
  • 1616 Latijn: Dipsacus silvestris [735]
  • 1554/1557: Bubenstrel, Caerden, Caerden (wilde), Carduus fullonum, Carduus Veneris, Chamaeleon, Chardon à carder, Chardon à carder sauvage, Chardon à foulon, Cinara rustica, Cneoron, Crocodilion, Dipsacum, Dipsacum purpureum, Dipsacum sylvestre, Karten distel, Labrum Veneris, Meleta, Moraria, Onocardion, Sciara, Veneris lavacrum, Verge de berger, Virga pastoris, Volderscaerden, Weberkarten

Overzicht Dipsacus fullonum op deze site

Alle foto's van Dipsacus fullonum op internet

Dipsacus fullonum bij Kurt Stueber Gruppe Max Planck IZ

Dipsacus fullonum in Plantago PlantIndex

2   Dat wildt gheslacht es den anderen seer ghelijck/ maer die bladeren sijn wat smalder/ ende die bloemen sijn lijfverwich/ ende die haecxkens van desen Caerden en sijn niet zoo scerp als van den anderen.

Dipsacus pilosus - Kleine kaardebol

Zie alle foto's van Bioweb Plantengids

Grotere foto in Bioweb Plantengids

Grotere foto in Bioweb Plantengids

Grotere foto in Bioweb Plantengids

Grotere foto in Bioweb Plantengids

Grotere foto in Bioweb Plantengids

Grotere foto in Bioweb Plantengids

Grotere foto in Bioweb Plantengids

Grotere foto in Bioweb Plantengids

Grotere foto in Bioweb Plantengids

Grotere foto in Bioweb Plantengids

Grotere foto in Bioweb Plantengids

Dipsacum sylvestre alterum, wilde Caerden "dat alderhoochst met sijnen langhen stelen wast, ende dit heeft cleyn ronde caerdekens, niet meerder dan een not"

  • 1644 Vlaams: Kaerden (Kleyne)
  • 1616 Latijn: Dipsacus tertius [735]
  • 1554/1557: Bubenstrel, Caerden, Caerden (ander gheslacht van wilde), Carduus fullonum, Carduus Veneris, Chamaeleon, Chardon à carder, Chardon à carder sauvage (autre espece de), Chardon à foulon, Cinara rustica, Cneoron, Crocodilion, Dipsacum, Dipsacum tertium, Karten distel, Labrum Veneris, Meleta, Moraria, Onocardion, Sciara, Veneris lavacrum, Verge de berger, Virga pastoris, Volderscaerden, Weberkarten

Overzicht Dipsacus pilosus op deze site

Alle foto's van Dipsacus pilosus op internet

Dipsacus pilosus bij Kurt Stueber Gruppe Max Planck IZ

Dipsacus pilosus in Plantago PlantIndex

3   Van desen wilden Caerden wordt oock noch een ander gheslacht ghevonden dat alderhoochst met sijnen langhen steelen wast/ ende dit heeft cleyn ronde caerdekens/ niet meerder dan een not/ ende anders eest den anderen wilden schier ghelijck.

Plaetse

1   Die tamme Caerden worden op die velden tot sommighe plaetsen van Vlaenderen hier te lande ghesaeyet tot ghebruyck van den volders ende lakenbereyders.

2   Die wilde wassen op vochtighe plaetsen ontrent die canten van den Rievieren ende van den wateren.

Tijt

Caerden bloeyen meest in Braeckmaent ende in Hoymaent.

Naem

Dit gheslacht van Distelen wordt ghenaemt in Griecx Dipsacos. In Latijn Dipsacum ende Labrum Veneris/ van sommighen oock Chamaelon, Crocodilion, Onocardion, Cneoron, Meleta, Calix cardiacos, Cinara rustica, Moraria, Statioros, Carduus Veneris, Veneris lavacrum ende Sciara. In die Apoteke Virga pastoris ende Carduus fullonum. In Hoochduytsch kartendistel/ Bubenstrel/ Weberkarten. Hier te lande Caerden ende volders Caerden. In Franchois Verge a bergier/ Chardon a foullon ou Chardon a carder.

1   Dat tam gheslacht wordt ghenaempt Dipsacum sativum/ ende Dipsacum album.

2   Die wilde worden gheheeten Dipsaca sylvestria oft purpurea.

Natuere

Die wortel van Caerden seyt Galenus es drooghe tot in den tweeden graedt ende wat afvaghende van natueren.

Cracht ende werckinghe

A   Die wortel van Caerden in wijn ghesoden ende daer naer wel cleyn ghestooten tot dat zy eenen saelfken ghelijck es/ gheneest die cloven ende fistulen in dat fondament. Ende om dit salfken goet te behouwe zoo moetment in een coperen busse bewaeren.

B   Die wormkens diemen in die bollekens van den Caerden vint sijn goet tseghen die vierdedaechse cortse aen den hals oft arm ghedraghen als Dioscorides scrijft.

 

^Naar het begin van deze pagina