Beginpagina van Plantaardigheden.nl
 

Leesmaar.nl
Dodoens en andere bijzondere boeken

Sitemap
Index

Plantaardigheden.nl
Artikelen over planten

Leeswerk.nl
Plantenboeken opengelegd

1554 Cruijdeboeck met transcriptie (overgeschreven)
A | B | C | D | E | F | G| H | IJK | L | M | N | O | P | QR | S | T | U | V | WXYZ

Voorwerk Nederlandse, Duitse, Franse, apothekers-, Latijnse en Griekse namen

Deel 1

Deel 2

Deel 3

Deel 4

Deel 5

Deel 6 Van der boomen, haghen, ende alle houtachtighe gewassen, en van huerder vruchten, gummen ende sapen ondersceet, fatsoen, naem, natuere, cracht ende werkinghe Planten Alfabetisch

Register van die cracht der Cruyden
 
Oude Nederlandse namen
* Project Dodoens
Woordenboek Nederlandsche Taal
Plantago PlantIndex
Letter: druk op CTRL, draai ook aan muiswiel
Bijgewerkt 18-02-2015

«  Cruijdeboeck deel 6 capitel 24, bladzijde 740-741   Zie volgende pagina »

Van Sauseboom.   Cap. xxiiii.

1  
Berberis vulgaris -  Zuurbes
2  
Crataegus laevigata - tweestijlige meidoorn

Tfatsoen

Berberis vulgaris -  Zuurbes

Oxyacantha, Pityacanthes, Pyrina, Spina acuta, Spina acetosa (vruchten: Berberis), Sauseboom

   Noot: Dodoens brengt hier ten onrechte de namen samen van twee verschillende heesters. De Sauseboom is de zuurbes, de vruchten hiervan heetten destijds Berberis.

  • 1644 Vlaams: Sauseboom, Suerboom
  • 1616 Latijn: Spina acida sive Oxyacantha [750]
  • 1554/1557: Berberis, Erbsel, Espine vinette, Paisselbeer, Saurich, Sauseboom, Versich

Overzicht Berberis vulgaris op deze site

Alle foto's van Berberis vulgaris op internet

Berberis vulgaris bij Kurt Stueber Gruppe Max Planck IZ

Berberis vulgaris in Plantago PlantIndex

 

Crataegus laevigata - tweestijlige meidoorn

Zie alle foto's van Bioweb Plantengids.

Grotere foto in Bioweb Plantengids

Grotere foto in Bioweb Plantengids

Grotere foto in Bioweb Plantengids

Grotere foto in Bioweb Plantengids

Grotere foto in Bioweb Plantengids

De andere namen hebben betrekking op deze.

De antieke naam was Oxyacantha Dioscoridis.

  • 1644 Vlaams: Haghedoren, Haghedoren (Witte)
  • 1616 Latijn: Oxyacanthus sive Spina acuta [751]
  • 1554/1557: Aube espine, Canina sentis, Hagdorn, Haghedoren, Haghedoren (witte), Oxyacantha Dioscoridis, Pyrina, Pytyanthe, Rubus canis, Sentis canis, Spina acuta

Overzicht Crataegus laevigata op deze site

Alle foto's van Crataegus laevigata op internet

Crataegus laevigata bij Kurt Stueber Gruppe Max Planck IZ

Crataegus laevigata in Plantago PlantIndex

[740]   Sauseboom es een boomachtich ghewas/ thien oft twaelf voeten oft meer hoogh wassende/ veel herde houten tacken voortbringhende/ die met scerpe stekende dorenen beset sijn. Daer aen witgruene teere bladerkens wassen die rontsomme ghekerft sijn ende suerachtich van smaecke/ ende daer om/ tot den sausen/ inplaetse van Surckele dienende. Die bloemen sijn cleyn/ bleeckgeel/ ende wassen op corte steelkens tusschen die bladeren voortcomende/ ende daer naer comen langhe ronde besiekens voort/ van smaecke suerachtich ende tsamen treckende/ in hebbende een hert greynken dat sijn saet es. Die wortel es hert lanck in veel tacken verdeylt/ van binnen schoon geel van verwen/ van smaecke oock wat amperachtich.

Plaetse

Sauseboom wordt in Brabant aen die canten van sommighe bosschen/ ende by sommighe haghen ghevonden/ Hy wordt oock vele in die hoven sonderlinghe van den cruytliefhebbers gheplant.

Tijt

Sauseboom crijght nieuwe bladeren in Aprill ghelijck andere boomen/ Hy bloeyet in Meye/ ende in Herfstmaent worden die besiekens rijp.

Naem

Dit ghewas wordt gheheeten in Griecx Oxyacantha/ van sommighen Pityacanthes ende Pyrina. In Latijn Spina acuta ende Spina acetosa/ In die Apoteke Berberis/ sonderlinge die vrucht die daer best bekent es/ In Hoochduytsch Paisselbeer Saurich Erbsel Versich/ In Neerduytsch Sauseboom/ In Franchois Espine vinette/ ou du Berberis.

 

 

Natuere

[741]   Die bladeren ende vruchten van Sauseboom sijn cout ende drooghe van natueren tot in den tweeden graedt/ ende wat subtijl van substantien.

Cracht ende werckinghe

A   Die groene bladeren van Sauseboom dienen om Sausen daer af te maken tot den spijsen ghelijck dat Surckele/ ende die sause die daer af ghemaeckt wordt/ es vercoelende ende maeckt appetijt/ ende es seer goet den ghenen die verhit ende cortsachtich sijn.

B   Die besiekens van Sauseboom stoppen den loop des buycx/ ende stelpen alle overvloedighe vloet van den vrouwen/ ende alle onnatuerlijcke bloetganck.

C   Die wortelen van Sauseboom in looghe gheweyckt maken dat hayr geel/ alsmen dat hayr daer mede dickwils wascht.

^Naar het begin van deze pagina