Beginpagina van Plantaardigheden.nl
 

Leesmaar.nl
Dodoens en andere bijzondere boeken

Sitemap
Index

Plantaardigheden.nl
Artikelen over planten

Leeswerk.nl
Plantenboeken opengelegd

1554 Cruijdeboeck met transcriptie (overgeschreven)
A | B | C | D | E | F | G| H | IJK | L | M | N | O | P | QR | S | T | U | V | WXYZ

Voorwerk Nederlandse, Duitse, Franse, apothekers-, Latijnse en Griekse namen

Deel 1

Deel 2

Deel 3

Deel 4

Deel 5

Deel 6 Van der boomen, haghen, ende alle houtachtighe gewassen, en van huerder vruchten, gummen ende sapen ondersceet, fatsoen, naem, natuere, cracht ende werkinghe Planten Alfabetisch

Register van die cracht der Cruyden
 
Oude Nederlandse namen
* Project Dodoens
Woordenboek Nederlandsche Taal
Plantago PlantIndex
Letter: druk op CTRL, draai ook aan muiswiel
Bijgewerkt 18-02-2015

«  Cruijdeboeck deel 6 capitel 41, bladzijde 763-764   Zie volgende pagina »

Van Queappelen.   Cap. xli.

1  

Cydonia oblonga - Kwee (Kweepeer)

Tgheslacht

Queappelen sijn tweederleye. Die eene sijn ront ende worden gheheeten Queappelen/ Die andere sijn meerder ende ghefatsoeneert ghelijck die Peeren/ ende dese worden Queperen ghenaemt.

Tfatsoen

Cydonia oblonga - Kwee (Kweepeer)

Zie alle foto's van Biopix

Melea Cydonia, Malus Cotonea, Queappelboom

(vrucht) Melon Cydonion, Malum Cotoneum (Citonium = Cytonium), Queappel

   Noot: Er was nog onderscheid tussen Poma Citonia (= Poma Cytonia), Queappel, Queappelen ("ronde vruchten") en Struthea, Pira Citonia (= Pyra Cytonia), Quepeer, Quepeeren ("ghelijck peeren gefatsoeneert").

  • 1644 Vlaams: Quee(appel)boom, Queepeerboom (vrucht: Queeappelen, Queeperen)
  • 1616 Latijn: Malus cotonea (vrucht: Malum cotoneum) [795]
  • 1554/1557: Citonium, Coignaciere, Coing, Coingnaciere, Coingnasse, Cotonea, Cytonium, Kuttenbaum, Kuttenopffel, Malus Cotonea, Poma cytonia, Pomme de coing, Poyre de coing, Pyra cytonia, Queappelboom, Queappelen, Quepeeren, Quittenbaum, Quittenopffel, Strutea mala, Struthia

Overzicht Cydonia oblonga op deze site

Alle foto's van Cydonia oblonga op internet

Cydonia oblonga bij Kurt Stueber Gruppe Max Planck IZ

Cydonia oblonga in Plantago PlantIndex

 

[764]   Die boomen van den Queappelen worden selden seer groot/ sy hebben veel tacken ghelijck andere boomen/ ende daer aen wassen rondachtighe bladeren/ die op dopperste sijde gruen sijn/ ende aen die andere wit ende saecht/ anders van fatsoene den bladeren van den ghemeynen Appelboom gelijck. Tbloeysel es purpurachtich met wit vermenght ende daer naer volghen die vruchten die van ruecke liefelijck sijn/ ende van fatsoene som ront ghelijck een appel/ som lanckworpich ghelijck een peere/ van buyten met een geele scelle bedeckt die met dun wit wolleken ghelijck cattoen becleet es. In dmiddel van den vruchten ligghen die keernen ghelijck in die ghemeyne appelen.

Plaetse

Queappelen worden in die hoven gheplant/ ende wassen gheerne in lomberachtighe ende vochtighe plaetsen.

Tijt

Die Queappelen worden in Herfstmaent oft Wedemaent rijp.

Naem

Die Queappelboom wordt gheheeten in Griecx Melea Cydonia/ In Latijn Malus cotonea/ In Hoochduytsch Quuttenbaum oder Kuttenbaum. In Franchois ung Coingnaciere. Die vrucht wordt gheheeten in Griecx Melon Cydonion/ In Latijn Malum Cotoneum/ In die Apoteke Citonium/ In Hoochduytsch Quutten opffel und Kutten opffel. In Neerduytsch Queappel/ In Franchois Pomme de coing.

1   Die ronde vruchten worden gheheeten van sommighen Poma citonia/ ende in Neerduytsch Queappelen.

2   Die andere vruchten die ghelijck peeren ghefatsoeneert sijn worden van Galeno ghenaemt Struthea. Ende worden gheheeten hier te lande Quepeeren/ van sommighen Pira citonia.

Natuere

Die Queappelen sijn cout in den iersten graedt/ drooghe in den tweeden/ ende tsamen treckende van natueren.

Cracht ende werckinghe

A   Die Queappelen stelpen den loop des buycx/ den rooden lichaem ende alle bloetganck/ ende sijn goet gebruyckt den ghenen die bloetspouwen/ sonderlinge rouw/ want die ghesoden oft gebraden sijn en stoppen zoo seere niet/ maer sijn liefelijcker ende veel bequaemer om eten.

B   Die bevruchte vrouwen als die dickwils Queappelen eten ende met huere spijse sieden/ zoo crijghen sy wijse ende seer verstandighe kinderen als Simeon Sethi scrijft.

C   Queappelen met huenich (ghelijckmen hier voortijts plach te doene) oft met suycker (alzoomen nu doet) bereyt/ ende daer af ghemaeckt Quecruyt/ sijn een goede ende seer liefelijcke ende bequaeme medecijne voor die maghe/ die de maghe sterck maeckt/ ende die spijse daer in doet blyven tot dat sy verteert es.

D   Tselve Quecruyt voor den eten inghenomen stopt den loop des buycx/ ende naer den eten ghenomen doet camerganck hebben/ ende sluyt den crop der maghen vast toe/ alzoo dat gheen dompen uut die maghe ende kunnen opgheclimmen/ oft in thooft comen/ ende gheneest mits dyen die pijne van den hoofde die van alsulcken dompen coemt.

E   Dwater daer Queappelen in ghesoden sijn/ es van ghelijcke cracht/ ende stelpt den camerganck/ alle bloetganck/ ende die vloet van den vrouwen ghedroncken.

F   Dat selve water doet dat fondament dat uutghegaen es/ ende die moeder die ghesoncke es in huer plaetsen wederom comen alsmense daer mede stooft.

G   Queappelen sijn oock goet vermenght in die plaesteren/ die tot den loop des buycx ende tseghen dat braken ende walghen goet sijn. Item sijn goet gheleyt op die heete borsten ende andere heete gheswillen.

H   Dat wolleken dat op die Queappelen wast/ gheneest die Carbunkel in wijn ghesoden ende daer op gheleyt als Plinius seyt.

I   Olie van Queappelen belet dat braken walghen ende hicken/ op die maghe gestreken.

K   Dat bloeysel van den Queappelen stelpt oock den loop des buycx/ dat bloetspouwen/ ende die vloet van den vrouwen. In summa es van crachten den Appelen gelijck.

 

^Naar het begin van deze pagina