Beginpagina van Plantaardigheden.nl
 

Leesmaar.nl
Dodoens en andere bijzondere boeken

Sitemap
Index

Plantaardigheden.nl
Artikelen over planten

Leeswerk.nl
Plantenboeken opengelegd

1554 Cruijdeboeck met transcriptie (overgeschreven)
A | B | C | D | E | F | G| H | IJK | L | M | N | O | P | QR | S | T | U | V | WXYZ

Voorwerk Nederlandse, Duitse, Franse, apothekers-, Latijnse en Griekse namen

Deel 1

Deel 2

Deel 3

Deel 4

Deel 5

Deel 6 Van der boomen, haghen, ende alle houtachtighe gewassen, en van huerder vruchten, gummen ende sapen ondersceet, fatsoen, naem, natuere, cracht ende werkinghe Planten Alfabetisch

Register van die cracht der Cruyden
 
Oude Nederlandse namen
* Project Dodoens
Woordenboek Nederlandsche Taal
Plantago PlantIndex
Letter: druk op CTRL, draai ook aan muiswiel
Bijgewerkt 18-02-2015

«  Cruijdeboeck deel 6 capitel 42, bladzijde 765-766   Zie volgende pagina »

Van Persen.   Cap. xlii.

1  

Prunus persica - Perzik

2  

Prunus armeniaca - Abrikoos

Tgheslacht

[765]   Persen sijn tweederleye van gheslachte/ Die eene worden spade rijp/ ende die sijn meest wit/ somtijts geel/ eenighe oock root. Dander gheslacht wordt vroegher rijp ende es hier te lande ghenaemt/ vroeghe Persekens/ ende Avant perses.

Tfatsoen

Prunus persica - Perzik

Zie alle foto's van Blaich

Melea Persice, Malus Persica, Perseboom

(vrucht) Melon Persicon, Malum Persicum, Duracina (Persicum), Persen

   Noot: Duracina zijn vruchten "die van den selven niet lichtelijcken van hueren steen en sceyden".

  • 1644 Vlaams: Perseboom (vrucht: Persen)
  • 1616 Latijn: Malus Persica (vrucht: Malum Persicum) [796]
  • 1554/1557: Duracina, Duricina Persica, Malus Persica, Perseboom, Persen, Persicum, Pescher, Pesches, Pfersichbaum, Pfersing

Overzicht Prunus persica op deze site

Alle foto's van Prunus persica op internet

Prunus persica bij Kurt Stueber Gruppe Max Planck IZ

Prunus persica in Plantago PlantIndex

1   Die Perseboom es teerder dan andere boomen/ hy en duert gheen langhe iaren/ maer vergaet ende sterft veel eer dan eenighe andere vruchtboomen. Die bladeren van den Perseboom sijn lanck rontsomme wat ghekerft/ den bladeren van Wilghen anders niet onghelijck dan dat sy corter ende bitter van smaecke sijn. Die bloemen sijn peersachtich/ ende daer naer volghen die vruchten van fatsoene ront ghelijck een Appel/ hebbende op die eene sijde een diepe rechte vore/ ende met een dun saechte wollachtighe scelle bedeckt/ van verwen som wit/ som bruyn root/ som geel/ van smaecke wijnachtich. Ende in dmiddel van dyen leyt eenen rouwen herden steen/ ende daer in leyt een keerne ghelijck een Amandel keerne/ maer mindere ende van smaecke bitter.

Prunus armeniaca - abrikoos

Zie alle foto's van CalPhotos

Melea Armeniace, Malus Armeniaca, Armeniaca Persica, vroeghe Perseboom

(vrucht) Mela Armeniaca, Mala Armeniaca, Praecoqua, Praecocia, vroeghe Persekens (Avant perses)

  • 1644 Vlaams: Perseboom (Vroeghe) (vrucht: Abricots, Avant-Persen, Vroeghe Persen)
  • 1616 Latijn: Malus Armeniaca (vrucht: Mal;um Armeniacum) [797]
  • 1554/1557: Abricoz, Avantperses, Mollelin, Molleten, Malus Armeniaca, Persekens (vroeghe), Praecocia, Praecoqua, Vroegheperseboom

Overzicht Prunus armeniaca op deze site

Alle foto's van Prunus armeniaca op internet

Prunus armeniaca bij Kurt Stueber Gruppe Max Planck IZ

Prunus armeniaca in Plantago PlantIndex

2   Die vroeghe Persen sijn van houte bloemen ende wasse/ den voorghescreven ghelijck/ alleen teerder ende minder/ die bladeren sijn breeder ende corter/ die vrucht es oock cleynder ende wordt veel eer ende vroegher rijp.

Plaetse

Perseboomen worden in die hoven ende Wijngaerden geplant/ ende wassen gheerne in morwe sachte eerde/ ende daer die sonne veel schijnt.

 

Tijt

[766]   Perseboomen bloeyen in Aprill/ ende die vroeghe Persekens worden in Hoymaent rijp/ Die andere in Herfstmaent.

Naem

Die Perseboom wordt gheheeten in Griecx Persice mela/ In Latijn Malus persica/ In Hoochduytsch Pfersichbaum/ In Franchois ung Pescher.

1   Die vrucht wordt ghenaemt in Griecx Melon persicon/ In Latijn Malum persicum/ In die apoteken Persicum/ In Hoochduytsch Pfersing/ In Neerduytsch Persen/ In Franchois Perses. Ende van den selven die niet lichtelijcken van hueren steen en sceyden worden gheheeten Duracina.

2   Die vroeghe Persekens worden gheheeten in Griecx Armeniaca persica. In Latijn Praecoqua en Praecocia/ In Hoochduytsch Mollelin ende Molleten/ Hier te lande Avant perses ende vroeghe Persekens.

Natuere

Die Persen sijn cout ende vochtich van natueren tot in den tweeden graedt. Die bladeren van den boom ende die binnenste keerne van die vrucht sijn werm ende drooch tot schier in den derden/ ende duer huer bitterheyt oock afvaghende.

Cracht ende werckinghe

A   Persen inghenomen eer sy rijp sijn stelpen den loop des buycx als Dioscorides seyt.

B   Maer als sy rijp sijn zoo maken sy den buyck weeck/ ende doen quade humoren groeyen/ want sy bederven terstont in die maghe/ ende daer om zoo en salmen gheen Persen naer andere spijse innemen als Galenus scrijft.

C   Die bladeren van den Perseboom openen die verstoptheyt van der levere ende doen lichten camerganck hebben/ ende sijn goet met anderen daer toe dienende cruyden/ tseghen die derdedaechse cortsen ghebruyckt.

D   Die selve bladeren op den navel gheleyt dooden ende doen afgaen die wormen sonderlinghe van den ionghen kinderen.

E   Item Persebladeren ghedroocht ende in die versche wonden ghestroeyet heylen ende ghenesen die selve.

F   Die keerne van den Persen opent oock alle verstoptheyt van der levere ende van der longhene/ ende es van crachten ende werckinghe den bitteren Amandelen seer ghelijck.

G   Die selve keerne es oock goet tseghen die becommeringhe van der spraken/ als yemant van der Popelsie gheraeckt es/ met Poleye water ghestooten ende in den mont ghehouwen.

 

^Naar het begin van deze pagina