Beginpagina van Plantaardigheden.nl
 

Leesmaar.nl
Dodoens en andere bijzondere boeken

Sitemap
Index

Plantaardigheden.nl
Artikelen over planten

Leeswerk.nl
Plantenboeken opengelegd

1554 Cruijdeboeck met transcriptie (overgeschreven)
A | B | C | D | E | F | G| H | IJK | L | M | N | O | P | QR | S | T | U | V | WXYZ

Voorwerk Nederlandse, Duitse, Franse, apothekers-, Latijnse en Griekse namen

Deel 1

Deel 2

Deel 3

Deel 4

Deel 5

Deel 6 Van der boomen, haghen, ende alle houtachtighe gewassen, en van huerder vruchten, gummen ende sapen ondersceet, fatsoen, naem, natuere, cracht ende werkinghe Planten Alfabetisch

Register van die cracht der Cruyden
 
Oude Nederlandse namen
* Project Dodoens
Woordenboek Nederlandsche Taal
Plantago PlantIndex
Letter: druk op CTRL, draai ook aan muiswiel
Bijgewerkt 18-02-2015

«  Cruijdeboeck deel 6 capitel 47, bladzijde 772-774   Zie volgende pagina »

Van Vijgheboom.   Cap. xlvii.

1  

Ficus carica - Vijgenboom (Gewone vijgenboom)

Tfatsoen

Ficus carica - Vijgenboom (Gewone vijgenboom)

Zie alle foto's van Biopix

Syce hemeros, Ficus sativa, Vijgheboom (Vijghenboom)

(vrucht) Sycon, Ficus (Ficus), Vijghe, Vijghen; Caricae, drooghe Vijghen

  • 1644 Vlaams: Vijghboom (Ghemeynen) (vrucht: Vijghe)
  • 1616 Latijn: Ficus (vrucht: Ficus) [812]
  • 1554/1557: Carica (gedroogde Vijg in het Latijn), Carice (de Syrische Vijg in het Grieks), Feigen, Feigenbaum, Ficus, Ficus sativa, Figue, Figuier, Grossus, Vyghe, Vyghenboom

Overzicht Ficus carica op deze site

Alle foto's van Ficus carica op internet

Ficus carica bij Kurt Stueber Gruppe Max Planck IZ

Ficus carica in Plantago PlantIndex

[772]   Die Vijgheboom daer wy nu teghenwoordich af scrijven/ dat es die tamme Vijgheboom/ draecht vele tacken/ die van binnen met merch/ ghelijck dat Vlier hout ghevult sijn/ ende van buyten met een effene glatte scorsse becleet. Ende daer aen wassen groote breede donckergruene bladeren/ in dryen oft meer deelen verdeylt. Aen dopperste van den tacxkens wassen die vruchten/ die ront lanckachtich ende ghelijck Peerskens gefatsoeneert sijn/ die welcke saecht sijn ende met vele cleyne greynkens van binnen ghevult. Ende uut dese vruchten/ als sy beghinnen te rijpen ende ghequetst worden vloeyet sap/ dat wit ghelijck melck es/ maer als sy heel rijp sijn/ zoo es dat sap geel/ ghelijck als huenich.

Plaetse

Die Vijgheboom wast overvloedich in Spaengien ende Italien/ Hier te lande wordt hy oock/ maer seer selden ghevonden/ ende hy moet gheplant worden in werme plaetsen/ daer hy de sonne wel hebbe/ ende bescermt worden van den Noorden wint.

Tijt

Die Vijgheboom wordt hier te lande spade gruen/ sijn bladeren en comen ierst voort in dat eynde van Meye. Die vruchten worden hier oock spade rijp in dat eynde van den zoomer.

 

Naem

[773]   Dese Vijgheboom wordt gheheeten in Griecx Syce hemeros/ In Latijn Ficus sativa/ In Hoochduytsch Feigenbaum/ In Neerduytsch een Vijghenboom/ In Franchois ung Figuier.

Die vrucht wordt ghenaemt in Griecx Sycon/ In Latijn Ficus/ ende met dyen naem es sy in die Apoteke bekent/ In Hoochduytsch ein Feigen/ In Neerduytsch een Vijghe/ In Franchois Figue.

Die drooghe Vijghen worden in Latijn Caricae ghenaemt.

Natuere

Die versche ende groene Vijghen/ sijn wat werm ende seer vochtich.

Die drooghe Vijghen sijn werm tot schier in den tweeden graedt ende wat vochtich/ ende subtijl van substantien.

Tsap van den Vijghen es heet ende drooghe tot schier in den derden graedt/ ende daer om oock scerp ende bijtende.

Die bladeren sijn oock scerp ende openende/ maer niet zoo seere als dat sap.

Cracht ende werckinghe

A   Die versche ende groene Vijghen/ voeden meer dan andere vruchten/ maer sy maken oock winden ende opblasinghen in den buyck/ ende doen lichten camerganck hebben.

B   Die selve Vijghen vercoelen oock die hitte ende verslaen seer den dorst/ maer te veel inghenomen maken sy die maghe cranck ende weeck/ ende doen die lust van eten vergaen.

C   Die drooghe Vijghen voeden meer dan die versche/ maer tvoetsel dat sy aen brenghen en es niet seer goet/ want die vele Vijghen eten worden vol wormen ende luysen.

D   Drooghe Vijghen voor den eten ghebruyckt doen oock camerganck hebben/ ende sijn goet voor die nieren/ want sy doen dat graveel lossen ende met die urine rijsen.

E   Die selve Vijghen doen oock sweeten/ ende doen daer mede afgaen vele stancken ende vuylicheden/ ende daer om sijn sy goet ghebruyckt tot die kinder pocxkens ende maseren/ want sy doen die selve uutslaen ende lichtelijcken voortcomen.

F   Item drooghe Vijghen sijn goet voor die borste ende longhene/ sy versueten den hoest verlanghen den adem ende maken die fluymen rijp ende doen die selve lossen/ in alder manieren ghebruyckt/ tzy rouw oft ghebraden oft met Hysope ghesoden ende gedroncken.

G   Dwater daer Vijghen in ghesoden sijn es goet ghedroncken den ghenen die ghevallen/ van binnen ghequetst ende gheborsten sijn/ want het doet dat gheronnen bloet sceyden ende versuet die pijne.

H   Vijghen met sout/ Ruyte/ ende Okernoten vermenght/ wederstaen alle fenijn/ ende alle corruptien van der lucht. Ende es een secreet van Methridates coninck van Pontus/ daer mede dat hy hem ghepreserveert heeft tseghen alle pestilentien ende vergiftheyt.

I   Vijghen in water ghesoden ende daer mede ghegorgelt oft in die mont ghehouden/ sijn goet voor die rouwe ende heessche keele/ ende tot alle gheswillen ende apostumatien van den mont keele amandelen ende tantvleesch/ ende dijsghelijcx oock tot alle gheswillen van der tonghen.

K   Vijghen versueten oock die pijne van den tanden/ ende van dat tantvleesch daer tseghen in den mont ghehouden.

L   Item Vijghen met terwen meel vermenght maken morw ende rijp alle apostumatien/ bloetsweeren/ gheswillen ontrent den ooren ende andere/ sonderlinghe als tsaet van Vlas ende van Fenigrieck daer toe vermenght wordt. Ende als wortelen van Lelien daer by ghedaen worden/ zoo doen sy die gheswillen uutbreken.

M   Die selve Vijghen met Gersten meel vermenght/ verteeren die gheswillen/ ende doen die selve sceyden ende vergaen als Galenus seyt.

 

[774]   N   Item vijghen sijn oock goet met wijn alsene/ ende Gersten meel tsamen ghesoden/ den watersuchtighen ghelijck een plaester op den buyck gheleyt.

O   Vijghen met Mostaerts saet vermenght ende cleyn ghestooten/ doen vergaen dat tuyten ende suysen van den ooren/ ende beteren dat ghehoor van buyten daer op gheleyt.

P   In somma die drooghe vijghen sijn vermorwende verteerende ende subtijl makende/ ende moghen van buyten ende van binnen tslichaems ghebruyckt worden om alle gheswillen ende apostumatien rijp ende morwe te maken oft te doen sceyden ende vergaen.

Q   Die bladeren van Vygheboom/ verteeren die croppen ende clieren/ ende vermorwen ende doen sceyden oock alle andere gheswillen/ cleyn ghestooten ende daer op gheleyt.

R   Tsap van den Vijghen gheneest die ruydicheyt/ quade crauwagien/ cleyn pocxkens/ maseren/ sproet ende masen/ ende dyerghelijcke andere mismaecktheyt van den lichaeme ende van den aensicht/ met meel van Gersten mout vermenght/ ende daer op ghestreken/ het verdrijft oock die wratten/ met smout vermenght/ ende daer rontsomme ghestreken.

S   Dit sap gheneest oock die pijne ende weedom van den tanden/ alsmen cottoen daer in nat ghemaeckt aen den tant douwt oft in die gaten van den quaden tanden steeckt.

T   Dit sap opent oock die speen aderen/ ende doet camerganck hebben/ aen tfondament ghestreken. Tselve doen oock die bladeren/ alsmen tfondament daer mede vaeght.

V   Item tselve sap met meel van Fenigrieck ende azijn vermenght es goet op het fledercijn/ sonderlinghe van den voeten gheleyt.

X   Als iemant van een Scorpioen ghesteken/ oft van eenen dullen ende verwoeden hont ghebeten es/ zoo es dit sap oock goet in die wonden ghedruypt.

Y   Tsap van den vijghen doet oock dat melck runnen/ ende scheydt dat melck wederom van een dat gheronnen es/ ghelijck die azijn.

Z   Asschen van Vijgheboom met olie van Roosen ende was vermenght/ ghenesen die verbrantheyt. Van die selve asschen een looghe ghemaeckt es goet tot alle ruydicheyt ende quade scorftheyt alsmense daer mede wasschet.

 

^Naar het begin van deze pagina